Jak rozmawiać w sytuacji kryzysu psychicznego
i gdzie szukać ewentualnej pomocy?
Nie zawsze zauważasz, że z dzieckiem dzieje się coś złego. Młodość to okres buntu
i wiele zachowań kładziemy na karb dojrzewania. Zdarza się, że po pomoc zgłaszamy się dopiero wtedy, kiedy załamanie zdrowia psychicznego naszego dziecka pogłębiło się. Gdy pojawiają się samookaleczenia, alkohol, narkotyki, odmowa chodzenia do szkoły, próby samobójcze. Na problemy psychiczne bardziej narażone są osoby bardzo wrażliwe
POWINNY NAS ZANIEPOKOIĆ:
• objawy obniżonego nastroju i stresu, takie jak: smutek, przeciążenie, napięcie
• zaburzenia odżywiania, np. zajadanie stresu lub wprost przeciwnie – stosowanie restrykcyjnych diet
• objawy somatyczne, które jednak nie mają przyczyny somatycznej, takie jak bóle: głowy, stawów, brzucha, czy towarzyszące lękowi: przyspieszone bicie serca, potliwość, drżenie rąk
• zaburzenia snu, takie jak bezsenność, poczucie ciągłego zmęczenia, nadmierna senność (przyczynia się do nich także światło emitowane z komputerów czy telefonów)
• pogorszenie wyników w szkole i spadek zaangażowania w naukę
• problemy wychowawcze, jak agresja, płaczliwość, nadpobudliwość, drażliwość, wybuchowość
• problemy dotyczące relacji społecznych, takie jak wycofywanie się z kontaktów albo łamanie prawa, wandalizm
• zachowania autodestrukcyjne, jak nadużywanie alkoholu, narkotyków i innych substancji uzależniających, okaleczanie się, myśli i próby samobójcze.
Co sam możesz zrobić w sytuacji, gdy dostrzeżesz w zachowaniu dziecka niepokojące objawy?
REAGUJ, GDY SIĘ MARTWISZ
Często bagatelizujemy nasze obawy. Mamy nadzieję, że problemy same miną. To błąd! Zawsze warto reagować. Problemy ze zdrowiem psychicznym często się pogłębiają. Alarmująca powinna być każda zmiana w zachowaniu. Jeśli podejrzewasz, że dziecko jest w depresji lub wręcz może planować samobójstwo – zrób coś natychmiast. Odważ się zapytać, jak się czuje, i daj sobie czas na słuchanie. Mówienie o samobójstwie nie zwiększa ryzyka, że dziecko odbierze sobie życie. Może raczej temu zapobiec. Jeśli dziecko nie chce Ci powiedzieć, co się dzieje, znajdź osobę z zewnątrz, z którą łatwiej będzie mu rozmawiać, np. psychologa.
ROZMAWIAJ Z EMPATIĄ, TROSKĄ I ZROZUMIENIEM
Nie mów dziecku: „inni mają gorzej”, „po prostu się uśmiechnij” itp. Zamiast tego powiedz wprost: „jestem obok”, „nie jesteś sam”, „razem to pokonamy”, „kocham cię”. Nawet jeśli nastolatek wycofuje się z kontaktu, zamyka w sobie, odpycha Cię – bardzo potrzebuje Twojego wsparcia. Daj mu odczuć, że jesteś cały czas obok, w gotowości, by pomóc.
ZADBAJ DODATKOWO:
• Zatroszcz się o zachowanie rytmu dobowego dziecka (spanie w nocy, a nie w dzień), wysypianie się i regularne, zbilansowane posiłki.
• Zachęć dziecko do działań, które pomagają zrozumieć i wyrazić uczucia, jak np. pisanie pamiętnika.
• Interpretuj problemy jako coś normalnego, co przydarza się wszystkim i z czym można dać sobie radę. Nie trać przy tym cierpliwości.
• Zachęć dziecko do aktywności fizycznej – ale nie na siłę. Możesz poszukać czegoś, co mu będzie odpowiadało.
Zapraszam do pobrania poradnika:
Pobierz "Jak mówić, żeby dzieci słuchały. 5 kroków." Katarzyna Ryczkowska
Katarzyna Sobkiewicz
Dbałość o zdrowie psychiczne naszych dzieci to także nasze spokojne i przemyślane działanie w odpowiedzi na ich codzienne emocje, potrzeby, oczekiwania, doświadczenia. Nie zawsze znajdujemy w sobie wystarczająco siły i cierpliwości jako dorośli, by reagować bez niepotrzebnych emocji, którymi często nie zjednujemy sobie dzieci do współpracy, a wręcz przeciwnie, doświadczamy z ich strony buntu, niechęci do kontaktu z nami, widzimy ich poczucie zranienia i odrzucenia.
Pomocą dla nas rodziców i wychowawców w tej materii może okazać się materiał
pt. „Jak mówić, żeby dzieci słuchały?”
Jak czytamy we wstępie materiału:
„Pozytywna Dyscyplina jest klasyczną metodą wychowawczą rozwijaną od 30 lat. Jej korzenie sięgają psychologii indywidualnej austriackiego psychoterapeuty Alfreda Adlera, który jako jeden z pierwszych zainteresował się jednostką w szerszym kontekście społecznym i uważał, że wszyscy ludzie mają jedno podstawowe pragnienie: chcą czuć, że przynależą i że są ważni.
Pozytywna Dyscyplina pomaga rodzicom:
– zrozumieć swoje dzieci,
– wspierać ich naturalny potencjał,
- wychowywać je na mądrych, pewnych siebie, odpowiedzialnych i wrażliwych dorosłych,
– skutecznie radzić sobie z codziennymi trudnościami, takimi jak ubieranie się, wychodzenie z domu, sprzątanie, mycie zębów i tym podobne”.
Zachęcam do lektury!
Katarzyna Sobkiewicz
Higiena zdrowia psychicznego obejmuje wdrożenie w życie różnych działań profilaktycznych, które pomagają rozładowywać dzieciom i młodzieży codzienne napięcia, radzić sobie z konfliktami i sytuacjami trudnymi, a dodatkowo wzmacniają więzi rodzinne i przyjacielskie.
Dziecko uczęszczające do szkoły mierzy się z różnymi wyzwaniami. Niektóre z nich mogą być przytłaczające. Dlatego warto rozmawiać z dzieckiem codziennie. Jednak zamiast sztampowego pytania „Jak było w szkole?”, warto powiedzieć, że „Tęskniłam za Tobą, jestem ciekawa, czego się dziś ciekawego dowiedziałeś? Jak czułeś się w szkole na przerwach? Kogo dziś spotkałeś i z kim najlepiej Ci się rozmawiało?”. Takie pytania wskazują na zainteresowanie rodzica, na chęć poznania perspektywy dziecka.
Kiedy zaczynamy rozmowę, warto skupić 100% swojej uwagi na dziecku, tak, aby widziało, że jest dla nas ważne i słuchamy go z ciekawością. Wspólne rozmowy wzmacniają więzi, powodują, że dziecko ma do rodzica zaufanie, chętnie dzieli się swoim światem. Warto rozmawiać o uczuciach w różnych sytuacjach, swoich pasjach, zainteresowaniach, dzielić się z dzieckiem ciekawymi przemyśleniami.
Rodzic dla dziecka jest pierwszą osobą, która pokazuje mu, co jest w życiu ważne, jak jest odbierane, jak jego zachowania widzą inni. Aprobata rodzica oraz jego akceptacja są bardzo ważne, dlatego doceniaj dziecko za jego starania, wysiłek, zaangażowanie. Chwal mówiąc np. „Widzę, ile wysiłku włożyłaś w tę pracę, chyba bardzo się postarałaś?”, „Potrafisz bardzo szybko biegać. Jak się czujesz, że to Ty byłeś pierwszy na mecie?”, „Jak słucham tego, jak śpiewasz, jest mi bardzo przyjemnie. Słychać, że długo ćwiczyłaś tę piosenkę”.
Nasza szkoła dołączyła do projektu MŁODE GŁOWY. Projekt ten obejmuje największe w Polsce, bezpłatne i anonimowe badanie stanu zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży ( w naszej szkole obejmie uczniów klas 4-8),atakże kampanię edukacyjną skierowaną do młodych, rodziców i nauczycieli. Celem jest zwrócenie uwagi na problemy ze zdrowiem psychicznym wśród młodych, wskazanie związanych z tym wyzwań i przyczynienie się do normalizacji sięgania po pomoc. Planowane są długofalowe działania, które doprowadzą do polepszenia sytuacji zdrowotnej młodych ludzi.
Na stronie Fundacji UNAWEZA (która we współpracy z Fundacją Dbam o Mój Zasięg zainicjowała wspomniany projekt) czytamy:
„Według danych polskiej policji w 2021 r. 1439 dzieci i nastolatków podjęło próbę samobójczą, z czego 127 prób zakończyło się śmiercią. W porównaniu do roku 2020 oznacza to 77% wzrost zachowań samobójczych wśród młodzieży.
Co wzmacnia kondycję psychiczną młodzieży w Polsce, a co podcina im skrzydła? Na kogo mogą liczyć w kryzysowej sytuacji? Do kogo by się zwrócili po pomoc? Badanie ma za cel znalezienie odpowiedzi na te pytania i pogłębienie wiedzy o faktycznych problemach psychicznych młodych ludzi.” MŁODE GŁOWY (unaweza.org)
Strategicznym partnerem całej akcji i główną platformą działań komunikacyjnych jest TikTok.
Zachęcamy do zainteresowania się tą inicjatywą.
Katarzyna Sobkiewicz
Renata Strzałkowska-Jędrasek
Zachęcam wszystkich Rodziców do zapoznania się z piątym numerem magazynu
„Ze zdrowiem” wydawanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Numer ten poświęcony jest w całości zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży. Link do numeru poniżej:
https://www.nfz.gov.pl/gfx/nfz/userfiles/_public/dla_pacjenta/magazyn_ze_zdrowiem/nfz_nr_5.pdf
Dowiecie się z niego Państwo między innymi tego:
- co chroni nasze dzieci przed rozwojem problemów i zaburzeń psychicznych,
- w jaki sposób możemy wspierać rozwój psychiczny naszych pociech,
- jakie są najczęstsze problemy, które mogą u młodych wywołać kryzys psychiczny,
- jakie sygnały w zachowaniu dzieci i młodzieży powinny nas zaniepokoić i zmusić do działania,
- jakie konkretne działania jako rodzice możemy podjąć w sytuacji stwierdzenia u dziecka problemów natury psychicznej,
- gdzie możemy szukać pomocy,
- czym różni się psycholog od psychoterapeuty i psychiatry.
W naszej szkole w bieżącym roku szkolnym realizowane są dwa programy z zakresu profilaktyki palenia biernego i czynnego:
Cel główny programu NIE PAL PRZY MINIE, PROSZĘ:
Zmniejszenie narażenia dzieci na bierne palenie tytoniu.
Cele szczegółowe programu:
Struktura programu (5 zajęć warsztatowych na następujące tematy):
Cel główny programu „ZNAJDŹ WŁAŚCIWE ROZWIĄZANIE”:
Zapobieganie paleniu papierosów wśród młodzieży szkolnej.
Cele szczegółowe programu:
Struktura programu (5 zajęć warsztatowych na następujące tematy):
Oba programy realizowane są przez wychowawców klas przy wsparciu psychologa szkolnego.
Zachęcamy do zapoznania się z treścią dołączonych do programów informacji dla rodziców.
Katarzyna Sobkiewicz
Zachęcam do zapoznania się z bardzo ciekawym raportem o ojcostwie, który powstał za sprawą programu „Po pierwsze Rodzina” Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej.
Badanie ogólnopolskie zrealizowano w 2022 roku na grupie 1003 dorosłych mężczyzn w wieku 18-65 lat, a wyniki uzyskane wskutek tego badania wskazują między innymi na to, że:
Szczegółowe wyniki badania zawarte są w linku poniżej:
Pobierz Raport stato'22 - największe w Polsce badanie o ojcostwie. Zostać tatą
Znajdziecie w nim Państwo również artykuły eksperckie, w których porównano wyniki badań z trzech poprzednich lat.
Owocnej lektury!
Możemy mówić o kilku obszarach rozwoju naszych dzieci, w których nadmierne korzystanie z komputera/Internetu może być poważnym zagrożeniem:
Korzystanie przez nasze dziecko z komputera/Internetu może nas zaniepokoić i świadczyć o nadużywaniu bądź nawet uzależnieniu, jeśli zauważymy u młodego człowieka następujące objawy:
Znając te sygnały ostrzegawcze możemy szybko zareagować i podjąć działania, dzięki którym uchronimy nasze dziecko przed rozwojem problemu.
Większość z nas dorosłych, a tym bardziej naszych dzieci, korzysta z komputera i Internetu. Jest to narzędzie, które szczególnie w ostatnim czasie stało się istotnym narzędziem do nauki czy pracy. Nadal jednak pozostaje jednym z częstych sposobów spędzania czasu wolnego przez dzieci i młodzież. Jak pokazują doświadczenie i obserwacje najbardziej narażone na ryzyko pojawienia się problemów z Internetem (chodzi przede wszystkim o nadużywanie Internetu) mają dzieci:
- nieśmiałe, lękliwe, o niskim poczuciu własnej wartości,
- z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej oraz skłonne do podejmowania ryzyka dla „dreszczyka emocji”,
- z zachowaniami agresywnymi (szczególnie w sytuacji, gdy dziecko miało w sieci kontakt z agresją i grami opartymi na przemocy,
- które nie są zachęcane do aktywnego i konstruktywnego spędzania czasu wolnego i nie posiadają w swoim otoczeniu takich wzorców,
- którym rzadko okazuje się miłość i wsparcie,
- z niedostateczną kontrolą rodziców nad tym, jak dziecko spędza swój czas wolny,
- które czują się mniej związane z kolegami i wolą spędzać czas wolny w domu,
- które mają gorsze wyniki w nauce, doświadczają stresu w szkole oraz mają słabą więź ze szkołą.
W jaki zatem sposób możemy chronić nasze dzieci przed nadmiernym korzystaniem z Internetu i komputera? Badania pokazują, że najbardziej istotnym czynnikiem chroniącym dzieci jest wsparcie ze strony rodziców i opiekunów, a także monitorowanie, sprawdzanie, w jaki sposób dziecko spędza swój czas wolny. Mniej narażone na wspomniane problemy są również dzieci, które aktywnie spędzają czas ze swoimi rodzicami, rozwijają pasje i zainteresowania, mają pozytywną samoocenę, nawiązują pozytywne relacje z innymi, uprawiają aktywność fizyczną.
Warto wykorzystać tę wiedzę. Oto również kilka propozycji, które my jako rodzice możemy wziąć pod uwagę, jeśli chcemy uniknąć problemowego korzystania przez nasze dziecko z komputera i Internetu:
Jak my rodzice do tej pory podchodziliśmy do tematu korzystania przez nasze dziecko z komputera/telefonu? Warto zatrzymać się i zweryfikować swoją postawę właśnie teraz, zanim mielibyśmy znacznie trudniejszy problem do rozwiązania w rodzinie.
Na podstawie poradnika „Wspólne kroki w cyberświecie” dr Agnieszki Pisarskiej.
- Nie lubię hałasu
- Czasami denerwuję się bardziej
- Bywam ruchliwy i wycofany
- Wymyślam dziwne zabawy
- Nie zawsze dobrze sobie radzę
Ale i tak mogę być twoim kolegą !
W czasie pandemii i wynikających z niej zagrożeń forma edukacji ze standardowej zmienia się po raz kolejny na zdalną. Wszystko to w trosce o uczniów i ich rozwój. Zajęcia lekcyjne, specjalistyczne, czy dodatkowe mają zupełnie inną odsłonę.
Zwracajmy uwagę na zachowanie dziecka, które może świadczyć o tym, że nie radzą sobie z tą sytuacją - odizolowania od szkoły, rówieśników i nauczycieli, którzy również są dla nich ważni. Służę swoją radą i pomocą w sytuacjach trudnych. Zachęcam do kontaktu nawet w zwykłych sprawach, tak po prostu porozmawiania o tym jak sobie Państwo radzicie w tej „innej” rzeczywistości.
Pozdrawiam wszystkich serdecznie,
Wasz szkolny psycholog - Katarzyna Korzeń
