Higiena zdrowia psychicznego obejmuje wdrożenie w życie różnych działań profilaktycznych, które pomagają rozładowywać dzieciom i młodzieży codzienne napięcia, radzić sobie z konfliktami i sytuacjami trudnymi, a dodatkowo wzmacniają więzi rodzinne i przyjacielskie.

Postaw na szczerą i ciepłą rozmowę

Dziecko uczęszczające do szkoły mierzy się z różnymi wyzwaniami. Niektóre z nich mogą być przytłaczające. Dlatego warto rozmawiać z dzieckiem codziennie. Jednak zamiast sztampowego pytania „Jak było w szkole?”, warto powiedzieć, że „Tęskniłam za Tobą, jestem ciekawa, czego się dziś ciekawego dowiedziałeś? Jak czułeś się w szkole na przerwach? Kogo dziś spotkałeś i z kim najlepiej Ci się rozmawiało?”. Takie pytania wskazują na zainteresowanie rodzica, na chęć poznania perspektywy dziecka.
Kiedy zaczynamy rozmowę, warto skupić 100% swojej uwagi na dziecku, tak, aby widziało, że jest dla nas ważne i słuchamy go z ciekawością. Wspólne rozmowy wzmacniają więzi, powodują, że dziecko ma do rodzica zaufanie, chętnie dzieli się swoim światem. Warto rozmawiać o uczuciach w różnych sytuacjach, swoich pasjach, zainteresowaniach, dzielić się z dzieckiem ciekawymi przemyśleniami.

Doceniaj dziecko za to, że jest

Rodzic dla dziecka jest pierwszą osobą, która pokazuje mu, co jest w życiu ważne, jak jest odbierane, jak jego zachowania widzą inni. Aprobata rodzica oraz jego akceptacja są bardzo ważne, dlatego doceniaj dziecko za jego starania, wysiłek, zaangażowanie. Chwal mówiąc np. „Widzę, ile wysiłku włożyłaś w tę pracę, chyba bardzo się postarałaś?”, „Potrafisz bardzo szybko biegać. Jak się czujesz, że to Ty byłeś pierwszy na mecie?”, „Jak słucham tego, jak śpiewasz, jest mi bardzo przyjemnie. Słychać, że długo ćwiczyłaś tę piosenkę”.

Zapewnij bezpieczne i przewidywalne środowisko

Wspólne rytuały, harmonogram dnia, przewidywalne zachowania rodziców pozwalają dziecku czuć się bezpiecznie. Krzyki, groźby, brak rutyny powodują, że u dziecka narasta napięcie, czuje się zagrożone i pełne lęku. Dlatego staraj się minimalizować napięcia w domu, rozwiązywać spory i konflikty w sposób spokojny, z szacunkiem do drugiej strony. Kiedy czegoś zakazujesz, wytłumacz dziecku po co, to robisz. Trudne emocje mogą pojawić się dlatego, że podnosisz głos, krzyczysz – przeproś dziecko za swoje zachowanie. Starajcie się szukać rozwiązań, które będą do przyjęcia dla obu stron bez gróźb i szantażu.

Zachęć do aktywnego wypoczynku

Aktywność fizyczna jest bardzo ważna, nie tylko dla dzieci, ale również dla dorosłych. Dlatego wspólne wyprawy na basen, rower, bieganie, zabawa na trampolinach czy wycieczki do lasu mogą być atrakcją dla całej rodziny. Sport bardzo pomaga w radzeniu sobie z napięciem oraz rozładowaniem nagromadzonych, trudnych emocji. Warto postawić na codzienną dawkę ruchu dla całej rodziny.

Wspieraj poczucie własnej wartości u dziecka

Doświadczanie bezwarunkowej miłości, akceptacji i troski ze strony rodzica pokazuje dziecku, że jest wystarczające, dobre, dlatego, że jest i kochasz je nie dlatego, że coś robi, ale dlatego, że istnieje. Wspólna zabawa, gotowanie, zaciekawianie się w rozmowie, tym, co interesuje Twoje dziecko, pokazuje mu, że jest dla ważne. Dzięki rodzicowi może lepiej poznać siebie, swoje mocne strony, to co lubi i jest dla niego ważne, a to pozwala też na angażowanie się w wiele aktywności, które dają okazję do sprawdzenia swoich sił. Samodzielność, branie udziału w różnych zajęciach, próbowanie swoich sił w nowych zadaniach, daje dziecku poczucie sprawczości, co przekłada się na jego dumę i zadowolenie z siebie.

Ustalcie zasady korzystania z urządzeń elektronicznych

Negatywny wpływ nadmiernego korzystania z Internetu oraz social mediów został już wielokrotnie udowodniony, dlatego tak ważne jest, aby ustalić w rodzinie odpowiednie zasady korzystania ze smartfonu, laptopa czy tabletu. Wyznaczenie czasu na oglądanie lub granie oraz sumienne egzekwowanie ustaleń od członków rodziny, będzie sprzyjać zdrowiu psychicznemu. Starajmy się nie dawać dziecku telefonu czy umożliwiać grania jako formy nagrody za dobre zachowanie lub jako formę spacyfikowania dziecka, kiedy zachowuje się nie tak, jak chcemy. Takimi działaniami pokazujemy dziecku, że korzystanie ze smartfonu lub tabletu jest czymś niezwykłym, atrakcyjnym i pożądanym. Dodatkowo możemy niechcący utrwalać nieodpowiednie zachowania dzieci. Warto minimum dwie godziny przed snem dziecka odłożyć urządzenia elektroniczne i zaproponować wyciszające aktywności – wspólne czytanie, zabawę, śpiewanie piosenek lub kolorowanie.

Znajdźcie sposoby na szkolny stres

Dzieci, które chodzą do szkoły, są narażone na presję szkolną i rówieśniczą. Muszą sprostać wielu wymaganiom, chcą też dopasować się do grupy, znaleźć w niej swoje miejsce. Warto rozmawiać z dzieckiem o przeżywanych emocjach, ważnych dla niego sytuacjach, poznawać kolegów i koleżanki syna czy córki, aby wiedzieć, co się dzieje. Uważna obserwacja rodzica może pomóc, kiedy zaczyna dziać się coś niepokojącego np. dziecko, nie radzi sobie ze stresem przed sprawdzianem lub bardzo mocno przeżywa spór z koleżanką. Obecność rodzica, wsparcie i zrozumienie sytuacji oraz porozmawianie o możliwych rozwiązaniach, pokazuje dziecku, że nie jest z problemem samo. Warto sprawdzić, czy dziecko nie ma za dużo zajęć, czy nie jest zbyt przeładowane i w razie potrzeby podjąć kroki, które mogłyby przeciwdziałać temu przeciążeniu.
Na podstawie artykułu Pauliny Gaworskiej-Gawryś z portalu „Zdrowe dziecko”