Jak rozmawiać w sytuacji kryzysu psychicznego
i gdzie szukać ewentualnej pomocy?
Nie zawsze zauważasz, że z dzieckiem dzieje się coś złego. Młodość to okres buntu
i wiele zachowań kładziemy na karb dojrzewania. Zdarza się, że po pomoc zgłaszamy się dopiero wtedy, kiedy załamanie zdrowia psychicznego naszego dziecka pogłębiło się. Gdy pojawiają się samookaleczenia, alkohol, narkotyki, odmowa chodzenia do szkoły, próby samobójcze. Na problemy psychiczne bardziej narażone są osoby bardzo wrażliwe
POWINNY NAS ZANIEPOKOIĆ:

• objawy obniżonego nastroju i stresu, takie jak: smutek, przeciążenie, napięcie
• zaburzenia odżywiania, np. zajadanie stresu lub wprost przeciwnie – stosowanie restrykcyjnych diet
• objawy somatyczne, które jednak nie mają przyczyny somatycznej, takie jak bóle: głowy, stawów, brzucha, czy towarzyszące lękowi: przyspieszone bicie serca, potliwość, drżenie rąk
• zaburzenia snu, takie jak bezsenność, poczucie ciągłego zmęczenia, nadmierna senność (przyczynia się do nich także światło emitowane z komputerów czy telefonów)
• pogorszenie wyników w szkole i spadek zaangażowania w naukę
• problemy wychowawcze, jak agresja, płaczliwość, nadpobudliwość, drażliwość, wybuchowość
• problemy dotyczące relacji społecznych, takie jak wycofywanie się z kontaktów albo łamanie prawa, wandalizm
• zachowania autodestrukcyjne, jak nadużywanie alkoholu, narkotyków i innych substancji uzależniających, okaleczanie się, myśli i próby samobójcze.

Co sam możesz zrobić w sytuacji, gdy dostrzeżesz w zachowaniu dziecka niepokojące objawy?

REAGUJ, GDY SIĘ MARTWISZ
Często bagatelizujemy nasze obawy. Mamy nadzieję, że problemy same miną. To błąd! Zawsze warto reagować. Problemy ze zdrowiem psychicznym często się pogłębiają. Alarmująca powinna być każda zmiana w zachowaniu. Jeśli podejrzewasz, że dziecko jest w depresji lub wręcz może planować samobójstwo – zrób coś natychmiast. Odważ się zapytać, jak się czuje, i daj sobie czas na słuchanie. Mówienie o samobójstwie nie zwiększa ryzyka, że dziecko odbierze sobie życie. Może raczej temu zapobiec. Jeśli dziecko nie chce Ci powiedzieć, co się dzieje, znajdź osobę z zewnątrz, z którą łatwiej będzie mu rozmawiać, np. psychologa.
ROZMAWIAJ Z EMPATIĄ, TROSKĄ I ZROZUMIENIEM
Nie mów dziecku: „inni mają gorzej”, „po prostu się uśmiechnij” itp. Zamiast tego powiedz wprost: „jestem obok”, „nie jesteś sam”, „razem to pokonamy”, „kocham cię”. Nawet jeśli nastolatek wycofuje się z kontaktu, zamyka w sobie, odpycha Cię – bardzo potrzebuje Twojego wsparcia. Daj mu odczuć, że jesteś cały czas obok, w gotowości, by pomóc.
ZADBAJ DODATKOWO:
• Zatroszcz się o zachowanie rytmu dobowego dziecka (spanie w nocy, a nie w dzień), wysypianie się i regularne, zbilansowane posiłki.
• Zachęć dziecko do działań, które pomagają zrozumieć i wyrazić uczucia, jak np. pisanie pamiętnika.
• Interpretuj problemy jako coś normalnego, co przydarza się wszystkim i z czym można dać sobie radę. Nie trać przy tym cierpliwości.
• Zachęć dziecko do aktywności fizycznej – ale nie na siłę. Możesz poszukać czegoś, co mu będzie odpowiadało.

JEŚLI DOSTRZEGASZ NIEPOKOJĄCE OBJAWY LUB PODEJRZEWASZ
U DZIECKA PROBLEMY NATURY PSYCHICZNEJ?
Pomocy możesz szukać u:
SPECJALISTÓW W SZKOLE
Poproś o pomoc nauczyciela, psychologa, pedagoga i współpracuj z nimi w wypracowaniu jednej i jak najlepszej linii postępowania. Dzięki temu zwiększysz szansę dziecka na otrzymanie efektywnego wsparcia. Nauczyciel może też sam zauważyć problemy dziecka i poinformować Cię o nich. Poprosi Cię wówczas o zgodę na obserwację dziecka przez szkolnego psychologa lub pedagoga. Poinformuje Cię o ich spostrzeżeniach. Jeśli stwierdzą oni, że Twoje dziecko potrzebuje pomocy, nauczyciel zaoferuje Ci odpowiednie wsparcie. Może też zaproponować Ci wizytę w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Tam specjaliści zdiagnozują przyczyny problemów i określą sposoby wsparcia Twojego dziecka.
W PORADNI PSYCHOLOGICZNO- -PEDAGOGICZNEJ
Publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym publiczne poradnie specjalistyczne, udzielają pomocy dzieciom (od momentu urodzenia) i młodzieży. Rodzic może się tam zgłosić sam, ale może go też skierować psycholog lub pedagog z przedszkola albo szkoły. Do poradni może także przyjść sam pełnoletni uczeń. W systemie oświaty działają również niepubliczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Mogą jednak nie mieć uprawnień do wydawania opinii we wszystkich sprawach. W poradni uzyskasz m.in.:
• rozpoznanie potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych
• wyjaśnienie mechanizmów funkcjonowania dziecka w odniesieniu do zgłaszanego problemu oraz wskazania sposobu jego rozwiązania
• pomoc w rozwiązywaniu problemów typu: nadpobudliwość psychoruchowa, fobie szkolne, lęki.

TELEFONY WSPARCIA:
800 12 12 12 – dziecięcy telefon zaufania rzecznika praw dziecka, czynny 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę, mogą również dzwonić osoby dorosłe, by zgłosić problemy dzieci
800 12 00 02 – Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”, czynny 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę • konsultacje w języku angielskim: poniedziałki | 18.00–22.00 • konsultacje w języku rosyjskim: wtorki | 18.00–22.00 • Skype dla Osób Głuchych i Głuchoniemych poniedziałki | 13.00–15.00
22 484 88 04 – telefon zaufania dla młodych osób prowadzony przez Fundację ITAKA, czynny w pon.–sb. 11.00–21.00
800 120 226 – Policyjny Telefon Zaufania
800 100 100 – telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci, czynny pon.–pt. 12.00–15.00
800 199 990 – Telefon Zaufania „Narkotyki-Narkomania”, czynny codziennie 16.00–21.00, oprócz świąt państwowych
801 140 068 – Pomarańczowa Linia dla rodziców pijących dzieci, czynna w pon.–pt. 14.00–20.00
801 889 880 – telefon zaufania z problemem uzależnień behawioralnych, czynny w pon.–niedz. 17.00–22.00
800 800 605 – infolinia „Pomagamy” Ministerstwa Edukacji i Nauki

W NAGŁEJ SYTUACJI ZAGROŻENIA ŻYCIA LUB ZDROWIA :
• dzwoń na numer alarmowy 112
• dzwoń na pogotowie ratunkowe 999
• udaj się na najbliższą izbę przyjęć w szpitalu, w którym znajduje się oddział psychiatryczny dla dzieci • udaj się na SOR (szpitalny oddział ratunkowy) w szpitalu, w którym znajduje się oddział psychiatryczny dla dzieci W takich sytuacjach nie potrzebujesz skierowania!
Pomocowe strony internetowe:
pokonackryzys.pl
liniawsparcia.pl
pogotowieduchowe.pl
Na podstawie biuletynu NFZ „Ze zdrowiem” nr 5