• bal
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • lewa
  • prawa
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p
  • p

Data urodzin królowej Jadwigi jest nieznana, nie zanotowano jej w żadnym dokumencie ani kronice. Historycy na podstawie różnych pośrednich przesłanek i żmudnych dociekań ustalili, że Jadwiga urodziła się w końcu roku 1373 lub na początku roku następnego, najprawdopodobniej 18 lutego 1374 roku. Początkowo nie przewidywano osadzenia młodziutkiej królewny Jadwigi na tronie polskim. Koncepcja oddania korony polskiej Jadwidze powstała dopiero wtedy, gdy po śmierci króla Ludwika panowie małopolscy nie zgodzili się na kontynuację unii personalnej z Węgrami, ani na regencję Zygmunta Luksemburskiego, męża Marii. Dopiero w 1384 roku Jadwiga przybyła do Polski, i w tymże roku, 16 października, została koronowana w katedrze wawelskiej na króla Polski.

 

Dwa wydarzenia wiążą się z osobą Jadwigi jako władczyni Polski: unia polsko - litewska i chrzest Litwy oraz restytuowanie Uniwersytetu Krakowskiego. Oczywiście dzieł tych nie dokonała Jadwiga sama. Unia polsko - litewska była przede wszystkim tworem małopolskich możnowładców, polityków kierujących państwem. Uniwersytet natomiast organizowali uczeni mężowie. Zasługą Jadwigi było dostarczenie środków materialnych na uruchomienie uczelni. I w jednym i w drugim wypadku Jadwiga musiała zgodzić się na daleko idące osobiste wyrzeczenia: zrezygnowała z klejnotów i kosztownych szat, by stworzyć fundusz na odbudowę uniwersytetu, nie mniejszym poświęceniem była zgoda na poślubienie Jagiełły, człowieka około 20 lat od niej starszego, "obcego poganina - jak pisze kronikarz - którego nigdy nie widziała, a o którym ją fałszywie uprzedzono, że nie tylko z postaci, ale i z obyczajów i całego układu okazywał się dzikim barbarzyńcem". Natomiast działanie w sprawie odnowienia uniwersytetu nie było tylko gestem charytatywnym, lecz wynikało z osobistych zainteresowań Jadwigi nauką i kulturą oraz doceniania ich społecznej roli.

We wszystkich podejmowanych przez Jadwigę działaniach wysuwa się na czoło jej osobowość, jej cechy charakteru. Długosz pisał, że "okazywała rozsądek i dojrzałość", mimo młodego wieku "cokolwiek mówiła albo czyniła, wydawało jakby sędziwego wieku powagę" - i opinia ta nie była chyba tylko pochlebstwem kronikarza.

Osobowość Jadwigi kształtowało najpierw wychowanie na dworze budzińskim, który odznaczał się świetnością i bogactwem, był jednym z najznakomitszych dworów ówczesnej Europy. Nie mniej okazałe były inne zamki królewskie, niektóre budowane przez architektów francuskich. W takim otoczeniu spędzała dzieciństwo Jadwiga. Z dworu węgierskiego wyniosła znajomość i zamiłowanie do życia dworskiego, ale równocześnie umiejętność czytania, znajomość kilku języków, zainteresowanie lekturą i muzyką, sztuką i nauką, poczucie piękna. W życiu dworskim Jadwiga kładła nacisk na umiejętność wykwintnej konwersacji. Otaczała się uczonymi. Przyjmowała sama lub z razem z królem zagranicznych dyplomatów. Tłumaczono dla niej na język polski księgi i przygotowywano w tym języku rękopisy, co stwarzało podwaliny pod rozwój piśmiennictwa polskiego, przyczyniało się do rozwoju i doskonalenia języka. Ale nie tylko w życiu dworskim przejawiała się aktywność Jadwigi. Fundowane przez nią i otaczane opieką szpitale, miały rozwiązywać skomplikowane problemy miejscowej i wiejskiej biedoty, żebractwa i włóczęgostwa. Założone przez Jadwigę kolegium psałterzystów, erygowane przez nią ołtarze, kościoły, w których budowie uczestniczyła, służyły nie tylko życiu religijnemu, ale - w ówczesnym sensie - także kulturalnemu.

Była też czynna w polityce. W 1387 roku stała na czele wyprawy polskiej na Ruś Halicką, której rezultatem było ponowne przyłączenie Rusi Czerwonej do Polski. Od 1390 roku Jadwiga podjęła korespondencję z Krzyżakami, poruszając w niej różne ważne politycznie kwestie, wykazując przy tym dojrzałość, takt dyplomatyczny, nieustępliwość wobec żądań krzyżackich. Odegrała doniosłą rolę doprowadzeniu do zgody między Jagiełłą i Witoldem w 1393 roku, a także w pertraktacjach z Zygmuntem Luksemburskim, którego należało odciągnąć od Krzyżaków.

Dnia 22 czerwca 1399 r urodziła się parze królewskiej córeczka Elżbieta Bonifacja, która w niecały miesiąc zmarła. 17 lipca 1399 zmarła jej matka królowa Jadwiga. Jadwigę pochowano w katedrze wawelskiej z drewnianym, pozłacanym berłem i koroną. Przy jej boku ułożono córkę. W swoim testamencie zapisała Akademii Krakowskiej ogromne sumy, dzięki którym wznowiła swoją działalność.

W polskiej tradycji historycznej zajmuje poczesne miejsce jako jedyna kobieta - król na tronie polskim i jako władczyni dobrze zasłużona dla kraju, choć w chwili przybycia do Polski była jeszcze dzieckiem, a wszystkie jej dokonania zamykały się w krótkim niespełna trzydziestoletnim żywocie.


Źródło: Wyrobisz Andrzej "Jadwiga" - "Poczet królów i książąt polskich", Warszawa 1993, Czytelnik.

Wykonanie: Dan-net